belive your self !
 

: منابع آب زیر زمینی


منابع آبی شهرستان شامل 16 رودخانه، 832 رشته قنات ، 381 چشمه ، 362 چاه عمیق و 300 حلقه چاه نیمه عمیق سالانه 560450059 متر مکعب آب استحصال شده از توانمندیهای کشاورزی می باشد.

  • مهم ترین قناتهای شهر قاین:

    قنات فرخ آباد:
    این قنات با 3500 متر طول ، ما در چاه آن 70 متر عمق داشته و از 2 کیلومتری روستای اکبریه سرچشمه می گیرد . مدار گردش آن 8 شبانه روز و هر شبانه روز 96 سهم می باشد. کل قنات 768 سهم بوده که 5/143 سهم آن وقف است.
    آب این قنات درابتدای مظهرش به سه قسمت تقسیم شده نهر اولی اراضی فخرآباد را مشروب می نماید. پس از طی مسیر دوباره سهم هاجر آباد مجزا شده و باقیمانده که سهم فیروز آباد است بدان محل می رسد. چنین به نظر می آید که مالکین اولیه فرخ ، هاجر و فیروزه بده اند. امروز بهمان روال گذشته تقسیم آب انجام نمی شود . در مسیر فرخ آباد قبلا تعدادی آسیاب آبی دایر بود. اما امروز تماما غیرفعال می باشد. این قنات قیب 50 هکتار اراضی زیر کشت داشته ولی متاسفانه به علت حفر چاه های عمیق در حال خشکیدن است.
    سندی تاریخی از قنات خرخ آباد در جمادی الثانی 985 تاریخی هجری چنین نوشته شده قبل از این تاریخ به 1500 سال قنات فرخ آباد بلده قائن جاری شده و 8000 سرای آبادان در بلده مذکور بوده و چهار طاحونه بر آب قنات مذکور دایر بوده و هست ، که مدار سرا های مذکور بر طواحین مذکور بوده است .

    قنات جعفرآباد :
    مدار گردش آن چهارده شبانه روز و هر شبانه روز 12 دانگ و هر دانگ 13 فنجان و هر فنجان 9 دقیقه و 2 ثانیه است . که کل سهام آن 2184 مورد بوده که 5/486 سهم ، وقفی است این قنات 500 متر طول داشته و 19 هکتار اراضی زیر کشت دارد.

    قنات خیرآباد :
    مدار گردش این قنات بر 15 سبانه روز بوده که جمعا 1800 سهم است و 240 سهم آن اوقافی است . متاسفانه این قنات سال ها است که خشکیده و اراضی آن مسکونی شده است .

    قنات شهابی :
    گردش مدار این قنات بر 14 شبانه روز و هر شبانه روز 120 سهم و 420 سهم آن وقفی طول آن 4300 متر و اراضی زیر کشت 55هکتار است.

    قنات قدی :
    قنات قدی مدارش 12 شبانه روز و با 1152 سهم که 5/301 سهم وقفی است این قنات 5000 متر طول  داشته و 60 هکتار زیر کشت دارد.

    قنات بغدادی:
    گردش بر 15 شبانه روز با 1800 سهم که 60 سهم آن وقفی بوده این قنات متاسفانه خشکیده و اراضی آن مسکونی شده است.

    قنات ابوالخیری :
    این قنات یکی از قدیمی ترین و پرآب ترین قناتها بوده که 8 کیلومتر طول دارد و در مسیر 6 کیلومتری به دو شاخه تقسیم می شود. اراضی اطراف آرامگاه شیخ ابوالمفاخر از توابعه آن بوده و عمق مادر چاه به 50 متر می رسد. مدار گردش آب بر17 شبانه روز است و یک شبانه روزاز آن ابوذر جمهر قاینی که درآمدش صرف تعمیرو نگهداری آرامگاه می شود.

    قنات دستجرد:
    گردش مدار این قنات بر 12 شبانه روز و کل سهام 1440 مورد است. طول قنات 2900 متر و اراضی زیر کشت آن 50 هکتار می باشد.

    قنات زبر:
    این قنات با 5 کیلومتر طول 37  را مشروب می نماید مدار گردش آب بر 12 شبانه روز یا 1440 سهم است. که 30 سهم ازآن وقفی است.

    قنات کهناب:
    این قنات با مدار 12 شبانه روز و 3456 سهم که 1536 سهم آن وقفی بوده و درازای قنات به 2800 متر می رسد که 56 هکتار زیر کشت دارد.

    قنات علی آباد:

    : معادن


    نقش معادن اولین گام در توسعه هر منطقه بوده و بهره برداری از معادن غنی شهرستان می تواند تحولی بزرگ به همراه داشته است . شهرستان قاینات یکی از قطب های مهم معدنی استان می باشد و از پتانسیل معدنی بالایی برخوردار است. از آن جمله می توان به معادن : آهک ، مس ، آهن ، سرب ، طلا ، تالک  اشاره کرد. متاسفانه به  دلیل محرومیت منطقه و عدم مطلاعات اکتشافی معدن ناشناخته مانده است. برخی از این معادن  به اجمال معرفی می گردد.

    1 – مس : رگه های مس در شرق و جنوب شرق قاینات در فاصله 20 کیلومتری از شهر قائن در منطقه ورزگ ، کوه پاوک و روستای آلنج ، کوهباز دیده می شود . گسترش زیاد رگه های مسی منطقه قائنات را می توان به عنوان سرچشمه دوم در ایران مطرح نماید. کوره های سنتی ذوب مس هنوز باقی است.

    2- بوکیست ، در شمال غرب قائن و در بیست کیلومتری شرق خضری واقع شده و هم اکنون مورد استفاده کارخانه سیمان قائن می باشد .

    3- منیزیت : معادن منیزیت به طور وسیع در منطقه افین و گمنج و کلاته رضا  با ذخیره احتمالی 30000 تن می باشد .
     
    4- خاک نسوز : در شرق شهرستان قائنات منابع عظیمی از خاک نسوزدیده می شود .

    5- بنتونیت : ذخیره های بنتونیتی واقع در شرق و شمال غرب قائن به صورت رگه های به طول بیست کیلومتر با عرض سه کیلومتر دیده می شود.

    6- سنگ های تزئینی : عمدتا در منطقه غرب قائنات در حد فاصل نوغاب و آفریس از نوع آهکی توده ای کرتاسه و در منطقه شرقی قائنات واقع در بخش زیر کوه در اطراف جاده ارتباطی قائن به شاهروخت از سیچ تا بمرود از نوع مرمریت و سنگ های آهکی اوربینتولین داراست .

    7- کانی های تبخیری :این کانی ها در درجه نمک زار واقع در شمال شرق شاهروخت و دق پترگان محمدآباد پس کوه و رود غرقاب به فراوانی یافت می شود . تولفات سدیم و نمک آن به فراوانی یافت می شود . سولفات سدیم و نمک آن حائز اهمیت است .

    8- ژیپس (گچ) : مناطق پره هندوستان ، بیهود و روستای کچ ، گوراب ، دشت بیاض و علی زنگی بدین ماده غنی است .

    9- سنگ های ساختمانی : شال شاهرخت و نقاطی از شمال و شمال غرب شهرستان از پتانسیل های خوبی برخوردار است .

    10- شن و ماسه : منطقه وسیعی در بستر رود بمرود تا شاهرخت و امتداد رود قائن به فیروزآباد منابع عظیمی از شن و ماسه مشهود است .
    11- باریت ( سولفات باریم) ، رگه های پراکنده در کوه برسنان با گسترش به جهت شمال غرب و جنوب شرق است .

    12- آزبست : این کانی که یکی از ترکیبات منیزیم بوده رگه های آن در 30 کیلومتری جنوب قربی قائن مشهود است که ادامه آن به واحد های ذخایر منیزیت بیرجند در منطقه افضل آباد می پیوندد که از رگه های طلا و برخی کمیاب برخوردار است .

    13- آهک : معادن عظیم آهک شهرستان با ذخیره ای بیش از 30 میلیون تن شهرستان قاینات را برای تولید سیمان مساعد نموده است .

    14- فلدسپات : فعلا معدن فلدسپات بمرود فعال است .

    15- کرومیت نوع نسوز : آن در شرق قاین حد فاصل برج محمد تا افین دیده می شود .

    16- طلا (تیپ پورفیری) وزرنیخ : مطالعات آن در منطقه علی آباد پیشبر انجام شده و نقشه های زمین شناسی آن تهیه کردیده است.

    17- سرب مزدآباد : قبل از سال 47 مطالعاتش انجام شده اما بعد از زلزله 47 کارش متوقف گردید .

    18- آهن : در فرخی ، گمنج ، پیچکان و مناوندومعین آباد منطقه آهنگران که کوره هایش موجود بوده و علت نامگذاری منطقه به آهنگران خود گویای این حقیقت است. امروزه از خاک های سرخ آن تنها برای مشخص نمودن گوسفندان استفاده می شود .
    متاسفانه به دلیل عدم استقرار صنایع مرتبط با معادن و هزینه سنگین حمل ونقل و عدم پی گیری مسئولین اکتشاف و استخراج اغلب معادن غیرفعال می باشند . شایسته است تا شهرستان مورد مطالعه دقیق سیستماتیک نوین اکتشافی قرار گیرد و نواحی امید بخش آن مشخص و مورد بهره برداری قرار گیرد.

    که متاسفانه خشکیده است.

  •   نوشته شده در  Sat 18 Dec 2010ساعت 11:39 AM  توسط معصومه  | 

    : منابع آب سطحی


    اهمیت آب موضوعی نیست که ناشناخته باشد. و ارزش آن در همین بس که ریشه آبادی از آب است و آنجا که نباشد بی آبادان یا بیابان خواهد بود. مهمترین عامل بارندگی در منطقه قاینات وجود کوههاست که موجب پیدایش سکونتگاههای انسانی و تجمیع آبادیها در کوهپایه های آن گردیده است.

     

  • آب های سطحی

    به دلیل خشکی منطقه و کمبود ریزشهای جوی تعداد معدودی از رودخانه های دائمی در منطقه وجود دارد. برخی از رودها فصلی ولی اغلب از نوع اتفاقی می باشند که در صورت بارندگی شدید جاری شده اما چند ساعتی بیشتر دوام ندارند. این رودها بنام کال یا مسیل اشتهار دارند مهمترین رودهای شهرستان عبارتند از:
    رود آب سرد در بخش زهان بصورت فصلی جریان داشته و سرانجام به دشت اسفدن می ریزد. طولش 20 کیلومتر و ارتفاع سرچشمه آن 1700 متر ،ارتفاع ریزشگاه حدود 1150 متر و شیب 8/2 درصد و مسیر کلی آن شمال شرقی می باشد.
    رودافین در بخش زهان بصورت فصلی جریان داشته ریزابه بمرود بوده و به دق پترگان می رید طولش 60 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 2100 متر و ارتفاع ریزشگاه حدود 1000 متر شیب متوسط 8/1 درصد مسیر کلی نخست شمالی سپس شال شرقی می باشد. رودخانه افین از اتفاعات دو گرد و شیرکاب سرچشمه گرفته و رو به شمال از روستاهای شیرگ، سارجین، کلاته مزار، بایمرغ باغستان زهان، زهان، پایهان، و فتح اباد می گذرد و پس از آمیختن با ریزابه بزرگی که از دره شرقی کمرکوه بسوی روستای افین روان می گردد. و پس از مخلوط شدن با رودخانه های علی اباد، مولید و بشیران به درون سدحاجی آباد ریخته و سرریزان بنام رودخانه بمرود بسوی دق پترگان جریان می یابد.
    رود بشیران در بخش زهان بطور فصلی جریان داشته ریزابه رود افین است که به دق پترگان می ریزد طولش 30 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1700 متر ارتفاع ریزشگاه 950 متر و شیب متوسط 5/2 درصد مسیر کلی آن شمال شرق بوده و سرچشمه آن دامنه شرقی کوه اردکول است.
    رود شور پسکوه در بخش سده جاری بوده و بطور فصلی به دق محمد آباد می ریزد طولش 23 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1330 متر ارافع ریزشگاه حدود 1280 متر و شیب متوسط 2/0 درصد است. مسیر کلی آن جنوبی می باشد. این رودخانه از تلاقی رودهای سرخیج و تک آب چاه زرد در 37 کیلومتری جنوب غربی قاین تشکیل شده و پس از عبور از روستای محمدآباد به دق محمد آباد می ریزد.
    رود شور قاین بزرگترین رود شهرستان قاینات بوده که به نمکزار خواف می ریزد طولش 100 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1420 متر ارتفاع ریزشگاه 600 متر شیب متوسط 8/0 درصد مسیر کلی رود شمال شرقی می باشد. این رودخانه از بهم پیوستن رودهای کوه باز و شاخن در 20 کیلومتری جنوب شرق قاین تشکیل گردیده و رو به سوی شمال از دامنه غری کوه پاوک عبور می کند و پس از آمیختن با کال خونیک به منطقه چمشه پشوش وارد شده و پس از مخلوط شدن با رود آلنج بسوی جنوب شرق تغییر مسیر داده  و پس از سیراب نمودن روستای فرخی بسوی شمال متوجه شده به ابراهیم آباد می رسد و سپس به جلگه زوزن شهرستان خواب وارد می شود دراین شهرستان نخست با کال چاه شیرین در هم می آمیزد و از 4 کیلومتری جنوب روستای بنیاباد می گذرد و سرانجام به نام کال قاین با کال شش نمکی و کال بی اساباد مخلوط شده و به سوی مرز امتداد یافته و با کال های بندگز، چاه شور و موسی اباد بهم آمیخته و از مرز ایران افغانستان خارج شده و به دشت نم سار وارد می گردد.
    رود سرخیج در بخش سده جار یوبده و ریزابه شور رود است حوضه آبریزان دق محمد ابادو طولش 17 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1950 متر، ارتفاع ریزشگاه 1330 متر شیب متوسط 5/3 درصد است. مسیر کلی آن جنوبی بوده این رودخانه از دامنه وه سیاه در 32 کیلومتری باختر قاین سرچشمه می گیرد و سپس با رودخانه تک آب چاه زرد درهم آمیخته و به رود شور تبدیل می شود.
    رود شور زهان در بخش زهان جاری بوده ریزابه رود افین و حوضه آبریز آن دق پترگان است. طولش 20 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1900 متر ارتفاع ریزشگاه 1400 متر و شیب متوسط 5/2 درصد است. مسیر کلی شمال شرقی و سرچشمه آن دامنه جنوبی کوه منوری می باشد.
    کال زهان در بخش زهان جرای بوده و ریزابه رود کندحصار و حوضه آبریزش نمکزار خواف بوده طول آن 22 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1850 متر ارتفاع ریزشگاه 1150 متر شیب متوسط 2/3 درصد است. این رودخانه از دامنه کوه اشتاقوئی 35 کیلومتری جنوب شرق قاین سرچشمه گرفته و کوه پره هندوستان را دور زده و پس از عبور از دهنه زهان به ورد کند حصار می ریزد.
    رود شوشک در بخش زیرکوه جاری بوده ریزابه رود آهنگران و حوضه آبریز آن دق پترگان با طول 9 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1800 متر ارافع ریزگشاه 1480 متر و شیب متوسط 6/3 درصد است. مسیر کلی آن شمال باختری بوده و سرچشمه آن دامنه کوه آهنگران است. د رطول مسیر از روستای معین اباد عبور می کند.
    رودکال اسبان این رود در بخش سده جاری بوده ریزابه کال سده حوضه ابریز آن دق محمد آباد و طولش 13 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1900 متر ارتفاع ریزشگاه 1500 متر شیب متوسط 3 درصد مسیر کلی شمال شرقی می باشد.
    رود کال اسفاد در بخش زیرکوه جریان داشه، ریزابه کال لپی ، حوضه آبریزان نمکزار خواف می باشد. طولش 15 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1100 متر ارتفاع ریزشگاه حدود 900 متر شیب متوسط 7/0 درصد و مسیر کلی شمال شرقی سرچشمه آن دامنه شرقی کوه آبیز 66 کیلومتری خاور قاین می باشد.
    کال بمرود در واقع دنباله رودخانه افین می باشد که باگذشتن از روستای بمرود به این نام مبدل می گردد. این رود در بخش زیرکوه جاری بوده ریزابه کال شاهرخت حوضه آبریزان دق پترگان است.
    کال چاه قوری در بخش زیرکوه جریان داشته، حوضه آبریزان دریاچه نمکزارخواف بوده با طول 40 کیلومتر ارتفاع سرچشمه حدود 940 متر ارتفاع ریزگشاه حدود 600 متر شیب متوسط 8/0 درصد سرچشمه آن دامنه غربی کوه کلنگی 16 کیلومتری شمال باختری شاهرخت است.
    کال سده در بخش سده جاری بوده ریزابه کال شور به دق محمد ابادمی ریزد طول 60 کیلومتر ارتفاع سرچشمه حدود 2100 متر ارتفاع ریزشگاه 1350 متر شیب متوسط 2/1 درصد و مسیر کلی باختری می باشد.این رودخانه از ریزابه هایی یکه همگی از کوههای سرگدار، سرخت، ایجند و بنوگی در 50 کیلومتری شمال شرقی بیرجند سرچشمه گرفته اند تشکیل می شود. نخست با کال مزداب و سپس با کال گروک درهم می امیزد و از جنوب سده گذشته و به روستای جلگه می رسد. سرانجام در روستای چاهک با کال کلوتک مخلوط شده و کال شور سده را تشکیل داده به دق محمد آباد می ریزد.
    کال سیرخون در بخش زیرکوه جاری بوده که باطول 25 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 780 متر ارتفاع ریزشگاه 600 متر شیب متوسط 7/0 درصد و مسیر کلی خاوری سرچشمه آن 21 کیلومتری شمال شاخرخت و حوضه آبریزان دریاچه نمکزار است.
    کال شاهرخت دربخش زیرکوه جریان دارد. حوضه آبریزان دق پترگان می باشد. طولش 50 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 850 متر ارتفاع ریزشگاه حدود640 متر شیب متوسط 4/0 درصد و مسیر کلی آن جنوب شرقی است کال شاهرخت از تلاقی رودخانه بشیران ورود محمداباد تشکیل شده و پس از آمیختن با کال بمرود از روستای پرویز آباد عبور نموده و سرانجام به دق پترگان می ریزد.
    کال مردکش این رودخانه در بخش زیرکوه جاری بوده، ریزابه رودشور، طول 50 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1700 متر ارتفاع ریزگشاه حدود 800 متر شیب متوسط 8/1 درصد است. مسیر کلی شمال شرقی و سرچشمه آن دامنه کوه شاهاز کوه وحوضه آبریزان نمکزارخواف می باشد.
    رود گزخت در بخش زیرکوه جاری بوده طولش 35 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1300 متر ارتفاع ریزشگاه 640 متر شیب متوسط 9/1 درصد و مسیر کلی شمال خاوری است. سرچشمه آن دامنه شرقی کوه سه پستان بوده و حوضه آبریزآن دق پترگان می باشد.
    رود آلنج در بخش مرکزی جرای بوده ریزابه رود شور قاین و حوضه آبریز آن نمکزار خواف است. طول 10 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1580 متر ارتفاع ریزشگاه 1200 متر شیب متوسط 8/3 درصد است مسیر کلی آن جنبو خاوری می باشد. سرچشمه رود 22 کیلومتری شمال خاوری قاین است.
    روداندریک در بخش مرکزی جریان داشته، ریزابه کال خونیک و حوضه آبریزان نمکزار خواف است طولش 19 کیلومتر، ارتفاع سرچشمه 1800 متر ارتفاع ریزشگاه 1420 متر شیب متوسط 2 درصد و مسیر کلی رود شمال شرقی می باشد.
    رود چاه شيرين این رودخانه در بخش زیرکوه رجیان داشته، ریزابه آن رود شور بوده و حضوه آبریز آن نمکزار خواف می باشد طول 18 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1100 ارتفاع ریزشگاه 950 متر شیب متوسط 8/0 درصد این رودخانه از تلاقی رودهای گرتیغ و کال تیغاب در 47 کیلومتری شمال خاوری قاین تشکیل می گردد و پس از طی 18 کیلومتر به رود شور می رسد.
    روددهنه در بخش مرکزی جاری بوده، ریزابه آن کال خونیک و حوضه آبریز آن نمکزار خواف می باشد طول 30 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1800 متر ارتفاع ریزشگاه 1400 متر و شیب متوسط 3/1 درصد است. مسر کلی رود شمال شرقی است این رودخانه از دامنه کوههای سرکل کرچ و واراز در 24 کیلومتری جنوب غرب قاین سرچشمه گرفته و پس از سیاب ساختن روستاهای کنارنگ، زوگ و علی اباد بسوی شهر قاین روان می شود و پس از عبور از قاین به رودخانه غرقاب می ریزد.
    رود رباط در بخش زهان جریان داشته ریزابه رودشور بوده وحوضه آبریزش نمزار خواف می باشد. طول 22 کیلومتر ارتفاعسرچشمه 1500 متر ارتفاع ریزشگاه 1120 متر و شیب متوسط 7/1 درصد است. مسیر کلی رود شمال شقی و سرچشمه آن کوههای سیاه و پاوک 23 کیلومتری جنوب شرقی قاین می باشد.
    رود شیرمرغ این رود در بخش مرکزی جریان داشته ریزابه کال خونیک و حوضه آبریزش نمکزار خواف است. طولش 10 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1550 متر ارتفاع ریزشگاه 1420 متر شیب متوسط 3/1 درصد می باشد. مسیر کلی رود شرقی و سرچشمه آن 2 کیلومتری شرق روستای شیرمرغ در 11 کیلومتری شمال غربی قاین قرار دارد.
    رودغرقاب در بخشهای نیم بلوک و مرکزی جرای بوده ریزابه رود شور قاین است و حوضه آبریزان نمکزا خواف می باشد. طولش 75 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1600  متر ارتفاع ریزگشاه 1290 متر شیب متوسط 4/0 درصد مسیر کلی جنوب خاوری است. این رودخانه از ارتفاعات 50 کیلومتری شمال غربی قاین سرچشمه گرفته آبهای رودسنگر و رود موبیان را در سرریزدشت نیم بلوک بنام رود غرقاب جمع آروی نموده و از دره میان کوه کمر آرش در خاور و کوه سیدآباد در باختر به دهستان حومه شهرستان قاین وارد می گردد و پس از آمیختن با کال ها یکندولی و اندریک و رودهای شیر مرغ و دهنه به رودشور قاین می ریزد و پس از عبور از روستاهای اسفشاد و خونیک در 20 کیلومتری شرق به رود فرخی پیوسته تا سرانجام به کال نمکزار خواف منتهی می شود.
    کال تلخاب در بشخ زیروه جرای بوده حوضه آبریزش نمکزار خواف اس. طولش 13 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1200 متر ارتفاع ریزشگاه 1000 متر شیب متوسط 5/1 دصد و مسیر کلی آن شمال شرقی و سرچشمه اش 32 کیلومتری شرق قاین یم باشد.
    کال تیگاب در بخش زیرکوه جریان داشته ریز رودچاه شیرین است حوضه آبریزش نمکزارخواف طولش 17 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1500 متر وارتفاع ریزشگاه 1100 متر شیب متوسط 4/2 دصد است.سرچشمه آن دامنه باختری شاه آزکوه 65 در کیلومتری شمال شرقی قاین است این رودخانه با رودگر تیغ مخلوط شده وورد چاه شیرین را تشکیل می دهد. 
    کال کندولی در بخش مرکزی جاری بوده ریزابه کال خونیک و حوضه آبریزان نمکزار خواف می باشد. طول 14 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1650 متر ارتفاع ریزشگاه 1420 متر شیب متوسط 6/1 درصدو مسیر کلی خاور جنوبی می باشد.
    رودگرتیغ بخش زیروه قاینات جریان داشته، ریزابه رود چاه شیرین و حوضه آبریزان نمکزار خواف بوده طول 20 کیلومتر ارتفاع سرچشمه 1500 متر ارتفاع ریزشگاه 1100 متر و شیب متوسط 2 درصد است. مسیر کلی شمال باختری می باشد. این رودخانه از ارتفاعات 53 کیلومتری خاور قاین سرچشمه گرفته و پس از آمیختن با یک ریزابه نسبتا کوچک در روستای نی خون با رود تیغاب به هم در می آمیزد و رود چاه شیرین را تشکیل می دهد.
    رود تجنود از کوههای آهنگران با تجمیع چشمه سارهای کارستی سرچشمه گرفته  در سر شاخه ها دارای جریان اب دایم می باشد. کیفیت آبش بسیار عالیست. این رودخانه پس از عبور از کنار روستای تجنود وطی 2/13 کیلومتر وارد دشت شاهرخت گردیده و مازاد سیلاب آن به دق پترگان می ریزد. پایین ترین نقطه حوضه این رودخانه در محل اتصال به گزرود 700 متر از سطح دریا ارتفاع دارد. شیب کلی رودخانه 2/6% می باشد. ابده پایه رود حدود 60 لیتر در ثانیه و روان آب سالیانه آن حدود 2 میلیون مترمکعب به دق پترگان می ریزد. با احداث سدبر بستر آن می توان از دریاچه آبگیر آن به عنوان یک کانون پرورش ماهی و از آب سرریز آن به عنوان زراعت و دامداری صنعتی استفاده نمود.
    رودخانه آهنگران در بخش زیرکوه جریان داشته طولش 60 کیلومتر ارافع سرچشمه 1850 متر ریزگشاه حدود 640متر با شیب متوسط 2 درصد است. در طول مسیر روستاهای گمنج، سورند و دزگ را سیراب می کند سرشاخه های فعی این رود از کوههای کازکان، کوه سفید، دو شاخ، چشمه سبز و عرب گریز سرچشمه گرفته ورودهای شوشک، گمنج، دزک و کازکان را تشکیل داده و همگی درجنوب غربی آهنگران با هم یکی شده و سرانجام مازاد سیلاب آن به دق پترگان می ریزد. سرشاخه های اصلی این رودخانه تا آهنگران دارای آب دائم بوده و دبی آن به سی لیتر در ثانیه می رسد و کیفیت آب آن خوب است.
    رودخانه ثغوری از ارتفاعات شمال و غرب روستای ثغوری در منطقه نیم بلوک آبراهه ای فصلی جاری است که به علت مورفولوژی منطقه و شرایط اب و هوایی و پوشش گیاهی در فصل زمستان و بهار این رودخانه سیلابی بوده و رواناب آن زیر یک میلیون متر مکعب در سال می باشد.
    رود دره مردانشاه مهمترین منبع آب سطحی منطقه نیم بلوک دره مردانشاه می باشد که از بهم پیوستن چشمه های کوچک در عمق دره رودی دایمی به نام آبکوه خضری را شکل می دهد. از این آب در تمام فصول سال به مصرف شرب و باغات و اراضی منطقه می رسد.
    مدار معول بین شرکاء آبکوه بر هیجده سهم است که به تقسیمات کوچکتری همچون طاقه، فنجان و طاس تقسیم می شود.
    این رودخانه دارای شیب تند 5 تا6 درصد و روسب دهی آن بالاست و گسلش ها شکستگی های زیاد آن و بعلت نزدیکی به گسل فعال دشت بیاض احداث سد بر بستر آن با مشکل مواجه می باشد.
    رودخانه مزد آباد با سیلابهای فصلی از ارتفاعات غربی مزد آباد نیم بلوک با شیب 6 درصد بر روی سنگهای ولکانیکی و شیل و مساه سنگ که متاثر از سنگهای دگرگونی می باشد جریان داشته و رواناب آن 200 هزار متر مکعب در سال است.
    رود موبیان (میان بیاض) از ارتفاعات جنوب غربی دشت نیمبلوک سرچشمه گرفته و وسعت حوضه ابریز آن 785 کیلومتر مربع و دبی ان 7 لیرت در ثانیه است با احداث سد بیهود به گنجایش 5/4 میلیون متر مکعب بر روی آن توانسته نقش بسزایی در کشاورزی منقه ایفا نماید.
    رودکلاته احمد از نوع فصلی در حوضه شرقی دق اسفندن با طول 15 کیلومتر ارتفاع سر چشمه 1600 متر و ارتفاع ریزشگاه حدود 1150 متر با شیب متوسط 3 درصد در مسیر کلی شمال شرقی جریان می یابد. سرچشمه آن کوه ضربی در 46 کیلومتری جنوب شرقی قاین است.
    رودکند حصار د بخش مرکزی و از نوع فصلی، ریزابه رودشور قاین با طول  13 کیلومتر و ارتفاع سرچشمه حدود 1150 متر ارتفاع ریزشگاه 1100 متر با شیب متوسط 4 درصد در مسیر کلی شمال غربی جریان می یابد. این رودخانه از سرریز آب دق اسفدن سرچشمه می گیرد و به رودشور قاین می ریزد.
    رود ملوید در بخش زهان از نوع فصلی ریزابه رود افین در حوضه دق پترگان با طول 30 کیلومتر و ارتفاع سرچشمه 3200 متر ارتفاع ریزشگاه 1100 متر با شیب متوسط 7/3 درصد سرچشمه آن دامنه شمالی کوه گریانه می باشد.
    رود آرش در بخش سده از کوههای آتشک و کمر کلاغ واقع در شمال غرب بادامک سرچشمه گرفته و ردخانه ای اتفاقی بوده لکن در گذشته جهت مصافر کشاورزی و شرب استفاده می شده و تعدادی آسیاب آبی در مسیر آن وجود داشته که در قسمت اعظم سال فعال بوده اند.

  •   نوشته شده در  Sat 18 Dec 2010ساعت 11:38 AM  توسط معصومه  | 

    درختان :


  • درختان کهنسال

    شهرستان قاینات دارای درختان کهنسال زیادی است که تاکنون 8 درخت سرو و دو درختی چنار با قدمت بین1500 تا 2200 سال در روستاهای مزدآباد، مهموئی، مولید، میرآباد و استند شاسایی شده اند. محیط تنه بعضی به 5/8 متر میرسد. برخی به دیل انباشت مواد آبرفتی تا 2 متر ارتفاع خود را از دست داده اند. برخی بر این باورند که هرکدام از این درختان در کنار آتشکده از زرتشتیان بوده ،با توجه به کثرت زرتشتیان در این محل قبل از اسلام می تواند ادعای درستی باشد. بهرحال از این درختان بعنوان یک اثر تاریخی و میراث نیاکان خویش باید حراست کنیم.

     

  • جنگل

    در شهرستان قاینات 6844762 هکتار آن جنگل می باشد. انواع گونه های جنگلی شامل بنه، بادامشک، بادام کوهی، تاغ، قیچ است.
    تعداددرختان بنه شهرستان حدود 200000 اصله بوده که 80000 آن قابل پیوند به پسته است. سازمانهای مسئول در صورت پیوند با پسته اگر از هر درخت 2/1 کیلو پسته بدست آورند سالانه می توان 96000 کیلو پسته تولید نمود. اما هم اکنون از این منبع عظیم خدادای مدقار اندکی بنه توسط روستاییان جمع آوری می شود.
    جنگلهای منطقه کوهستانی از نوع درختان ارغوان وحشی، بنه، سنجد تلخ، بید، انجیر وحشی، بادامشک و ارتفاع این درختان متفاوت و بین 5/2 تا 4 متر می باشد بدلیل تبخیر زیادتر و بارندگی کمتر و طولانی شدن فصل گرما درختان داخل دشت از نوع گزواسکنبیل می باشد.
    روند تخریب نگل در فصل زمستان که کمبود سوختهای فسیلی بیشتر می شود تشدید می گردد. در گذشته افاغنه با 800000 راس دام در منطقه درختان جنگلی را قلع و قمع نموده اند.
    براساس طرح مشترک سازمان جنلگها و مراتع کشور و صندوق تسوعه کشاورزی و کمیساریای عالی پناهندگان عملیات احیا از سال 1368 در زیرکوه شروع شد وب ا اقدامات موفقی که هم کنون نیز ادامه دارد تحولی عظیم در عرصه های منابع طبیعی زیرکوه بوجود آمده است.
    شهرستان قاینات بدلیل واقع شدن در منطقه خشک و نیمه خشک دارای اکوسیستم طبیعی حساس و شکننده می باشد. محدودیت منابع آب و سیر کند تشکیل خاک سبب شده تا ارزش ایند و عنصر در توسعه کشاورزی چند برابر گردد. پوشش گیاهی اندک و همچنین نزول بارشهای شدید و نامنظم فرسایش خاک را افزایش داده و تغییراتدمایی سریع و شدید هوا وزش بادهای شدید و دایمی را موجب گشته است.
    در منطقه قاینات سه کانون بحرانی فرساش بادی قرار دارد که عبارتند از: همت آباد خواجه شاهرخت، کلی بزناباد و علی آباد چاهک موسویه مساحت کانونهای بحرانی شهرستان 393873 هکتار است که 72562 هکتار آن دارای شدت زیاد و 118624 هکتار دارای شدت توسط و 202687 هکتار مابقی دارای شدت کم است. خسارات ناشی از این کانونهای بحرانی به منابع اقتصادی و زیستی شهرستان سالیانه حدد 5378800 ریال برآورد شده است. کانون بحرانی همت آباد شاهرخت که اراضی کشاورزی منطقه، مناطق مسکونی و مراتع و راه ترانزیتی قاین به گمرک یزدان را تهدید می کند گرجه قبلا با کمک کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل قاز یک پروژه آهنگران انجام شده اما فرسایش بادی منطقه بحرانی می باشد و از لحاظ اولویت بندی با اخذ 81 امتیاز در استان خراسان جنوبی در اولویت اول برای انجام فعالیتهای اجرایی در استان قرار ارد. کانون بحرانی بزنابادکلی که مراتع واحدهای مسکونی و معابرارتباطی محل را تهدید می کند با اولویت 13 در استان خراسان جنوبی قرار دارد. کانون بحرانی علی آباد چاهک موسوهی که راهها، مناطق مسکونی ،اراضی زراعتی، و منابع زیست محیطی را تهدید می کند در این کانون بحرانی واقعهند این کانون با اولویت 9 در استان خراسان جنوبی قرار دارد.

     

    حياط وحش :


  • منطقه شکارممنوع شاسکوه

    این منطقه در سال 1380 با وسعت 114650 هکتار از طرف محیط زیست شهرستان به عنوان منطقه شکار ممنوع معرفی و مورد حفاظت قرار گرفت قابلیتهای زیستی این منطقه در سالهای گذشته مورد بی مهری بوده و پوشش گیاهی و حیات جانوری به سرعت نابود شده است. با توجه به نوان اکولوژیکی بالای منطقه می توان از ضربات و لطمات وارده به آن جلوگیری نمود.
    دیار مارها: مارها به جز ایرلند و زلاندنو در تمام دنیا پراکنده هستند حرکت مارها معمولا ماریپچ است. با کمک ماهیچه های بین دنده ای عضلات قوی خزیدن را انجام می دهند از عوامل تشخیص مارها شکل و مشخصات ظاهی آنهاست که از پولک پوشیده شده است تعدادی از مارها به آسانی از روی رنگ یاعلامت مشخصی که دارند شناخته می شوند برای شناختن دقیق مارها نیاز به تجربه و تخصص می باشد.
    مارها سه دسته اند: غیرسمی، نیمه سمی و سمی
    شهرستان قاینات خصوصا منطقه شکار ممنوع شاسکوه و دشت اسفدن از دیرباز مورد علاقه مارشناسان و مارگیران بوده بطوریکه افراد بومی روستاهای گرماب، تیگاب، سرمستی و مارزنگی در حاشیه منطقه شاسکوه مارهای مختلف را کاملا شناخه و به ارزش این خزندگان واقف هستندآنها که مجوز دارند خانوادگی با مارگیری و فروش آن درآمد خوبی دارند. موسسه سرم سازی حصارک کرج جهت تهیه داروهای مهم و حیاتی مارهای سمی را از مارگیران وستاهای فوق خریداری و به تهران می برند.
    فصل مارگیری یکی اواخر پائیز تا اوایل زمستان و دیگری اول بهار تا آخر تابستان است. انواع مارهای منطقه عبارتند از: جعفری، کبری، شتری، عینکی، شاخدار و مار سیاه.
    اگر فردی دچار مارگزیدگی شود ممکن است چشم، بینی و لثه اش دچار خونریزی شده یا مبتلا به خواب آلودگی گشته و یا تمام بدنش متورم و سیاه شود. در هر صورت تنها راه نجات واکسن مارگزیدگی است و اگر نه مارگزیده جان خود را از دست خواهد داد.
    مارهای سمی از نورگریزانند و مردمک چشم آنها مثل عدد 1 اس ولی غیرسمی ها بشکل عدد 5 هیچ وقت مهارها به انسان حمله نمی کنند مگر آنکه حساس خطر کنند اگر ماری زخمی شد یا مورد حمله قرار گرفته بسیار خطرناک است.
    سوسمارها که از جمعیت بالایی برخوردار و در سطح وسیعی از ایران پخش شده اند در منطقه شکل ممنوع شاسکوه و دشت اسفدن انواع آنها را می توان دید. تنوع و تراکم مارمولکها نسبت به ارتفاع منطقه متفاوت می باشد. تعدادی از سوسمارها در مناطق دشتی و لابلای بوته زارها صخره ای و پرشیب ارتفاعات منطقه زیست می نمایند که در تشکیلات جانوری و حیات وحش سهم بسزایی دارند.
    از نیم قرن پیش به این طرف نقش این حیوانات در طبیعت و تعادل اکوژیکی و در رابطه با مسائل اقتصادی، بهداشتی، مورد برسی قرار گرفته است. تاکنون طرح جامع و در خور توجهی در مورد سوسمارها صورت نپذیرفته است. نوع رفتارمارمولکها در شرایط مختلف از نر دما، رطوبت، نور و ...متفاوت است. بیشتر آنها در دمای بالا فعالیت دارند. غذای عمده آنها حشرات است. همواره در اطراف بوته زارها زندگی می کنند. رنگ مارمولکهای مختلف عمدتا زرد، بنفش و درخشان است مارمولکها منطقه شکار ممنوع شاسکوه و دشت اسفدن متعدد و زیادند.
    از پرندگان مهاجر زمستانی قاینات: سرسبز، خودکا، کشیم، حواصیل سفید، حواصیل خاکستری، از پرندگان مهاجر تابستانی قاینات: آبچلیک، سلیم. لک لک سیاه از جمله پرندگان سرگردان منطقه می باشد.  

     

  •   نوشته شده در  Sat 18 Dec 2010ساعت 11:38 AM  توسط معصومه  | 

     گياهان داروئي:


    مصرف گیاهان دارویی در ایران سابقه ای بیش از 5000 سال دارد. توجه دانشمندان بزرگ ایران همچون ابوریحان بیورنی، بان سینا، رازی و گواهی بر پیشنیه طولانی مصرف گونه های گیاهان دارویی است. ایران بدلیل شرایط مساعد اقلیمی بیش از 7500 گونه گیاهی تولید می کند که بخشی از آن به مصرف داخلی و بخش اعظم آن صادر می شود. چین بزرگترین کشور صادر کننده گیاهان دارویی سالیانه بیش از 327 میلیون دلار را بخود اختصاص می دهد. ایران می تواند چنین جایگاهی را داشته باشد ولی متاسفانه امروزه برخی کارخانجات بدلیل عدم اطلاع بعضی از گونه های گیاهی را از خارج وارد می کنند. در منطقه قاینات استفاده از گیاهان دارویی در طب سنتی رواج داشته و با فرهنگ مردم عجین بوده و تهیه عرقیات از گیاهان دارویی مرسوم یم باشد تنوع زاید گونه های گیاهی ناشی از شرایط مناسب اقلیمی منطقه اس و این برکتی شده تا خانواده های زیادی از مع آوری و فروش آن درآمدی داشته باشند. تولید ترنجبین از خار، کتیرا از گون، سریش از ما و انغوزه حائز اهمیت و برنامه ریزی است. تولیدعرقیات گیاهی و کاشت گیاهان دارویی و خرید گونه گیاهی از افراد بومی و بسته بندی و صادرات آن به خارج می توان باعث رونق اقتصادی منطقه گردید.
    در مراتع اطراف قاینات گیاهان داروئی فراوانی می رویند که مهمترین آنها شامل موارد ذيل مي باشد:
    آويشن گياهي است علفي ،از ريشه نعناعيان كه در بيماريهاي  تنفسی و جهازهاضمه و معطر کردن لبنیات و دم کرده آن مصرف زیاد دارد.
    اسطخودوس گیاهی است علفی که برگ و سرشاخه های گلدار آن دارویی بوده و در جهت بیماریهای سینه، سرفه، زکام مصرف می شود.
    اسفند گیاهی است چند ساله که قسمت دارویی آن دانه های کوچکش بوده و برای بخورکاربرد داشته ودر منازل و جلسات بعنوان چشم زخم سوزانده و یا بصورت خاصی دانه ها را به هم دوخته.
    اسفخنگور (تاجریزی سیاه) گیاهی علفی باگلهای سفید رنگ و دانه های بشکل خوشه انگور به رنگ قرمز مایل به سیاه از برگ و شاخه ها و تخم آن بعنوان دارو جهت اسهال خونی،التیام زخم گلو و عفونت ها و ملین سینه بکار می رود.
    انغوزه گیاهی است بسیار بد بو، تو خالی و گوشتی که با شکاف در بدنه آن شیره ای حنایی خارج می شود. خواص دارویی آن در موارد سرفه، اسم و ناراحتی های عصبی و انگل های روده ای کاربرد دارد.
    بادیان گیاهی علفی بوده که دانه های آنرا کوبیده وجهت رفع نفخ و تشنج اختلالات معده و روده و حریک اشتها، مداوای سرفه و ریز کننده سنگ کلیه و شفادهنده یرقان مصرف می شود.
    بومادران گیاهی علفی و گلهایش معطر و طعم آن تلخ است. جواشنده اش برای تنظیم اختلالات معده استفاده شده تب بربوده، ضدتشنج است. در زخمهای عفونی، بو اسیر، رماتیسم استفاده می شود.
    پدینه (پونه) گیاهی است علفیند ساله از خانواده نغناعیان که در کنار جویبار روییده و معطر است وب عنوان داروی ضد تشنج، مدر، قاعده آور، مسکن اعصاب است.
    چوبک درختچه کوچکی است که از رشته آن در گذشته برای شستن البسه استفاده می شد. در قاین ریشه چوبک را پس از تمیز کردن مدتی در آب جوشانده و در شبهای سرد زمستان در تغارهای بزرگ ریخته و با یک دسته گزبهمراه شکر آن را به هم زده تا کفی غلیظ بدست آید. این کف برای تمیز کردن امعا و احشا مفدی بوده، خرد کننده سنگ مثانه است.
    خار گیاهی است علفی که از آن ماده ای شیرین بنام خار انگبین یا ترجبین بدست می آید. آن را از لحاظ طبابت گیاهی با طبعی سرد می دانند و در درمان یرقان مفید است و هرکجا که زیاد باشد دال بر بالا بودن سفره های اب زیرزمینی آنجاست.
    خاکشیر خاکشیر گياهي است علفی که دانه آن مصرف دارویی داشته وقتی با آب خیس شود لعاب ایجاد شده که تمیز کننده معده وروده بوده و با آب سرد مصرف می شود.
    خلفه (خرفه) گیاهی است که برگهای آن را می پزند. معتقدند طبعی سرد دارد و دانه آن لعابدار و نرم کننده است و خواص دارویی آن زیاد است.
    زوفا گیاهی است علفی که جوشانده گلهای آن برای کاهش تب، تسکین سرفه و بهبود عمل هضم نافع است.
    زیر سیاه گیاهی است علفی از خانواده چتریان ریشه آن پیازی بوده که در انتهای ساقه گل دهنده و دانه های بیضوی داشته و معطر است بعنوان بادشکن، مقوی معده و رفع نفس تنگی نافع است. در غذاها و نوشابه بعنوان ماده معطر و طعم دهنده می باشد.
    سیه دانه گیاهی است علفی با دانه های سیاه رنگ و معطر و در شیرینی پزی ها، نانوایی و تهیه شاهدانه (کنو) گیاهی است که به منظور برداشت و استخراج مواد خواب آور و مخدر کشت می شود. از برگ و گلهای آن ماده ای به نام بنگ می سازند که موجب سرگیجه می شود. حشیش نیز از دیگر فراورده های شاهدانه بوده که متاسفانه مصرف آن در جهان زیاد است از خواص کنو بدلیل آثار گرم و سرد که دروجود انسان ایجاد می کند با گرم شدن ایجاد نشاط و با سرد شدن تاریکی دید چشم، جنون مالیخولیا و ترس بسیار غالب می شود.
    شیرین بیان ریشه ان مصرف دارویی داشته و در معالجه سرماخوردگی و کاهش فشار خون مفید است گیاه آن بصورت علف هرز در اغلب مزارع می روید.
    کاکوتی گیاهی است که در اکثر مناطق کوهپایه ای سردمی روید گلهای بنفش آن خواص درمانی داشته و برگهایش معطر برای طعم غذاها به ویژه لبنیات استفاده می شود.
    کلپوره این گیاه از کرکهای بلند نقره ای پوشانده شده و گل و میوه آن تلخ، خواص دارویی داشته و بعنوان ضد درد و ضد نفخ و ناراحتی های جهازهاضه کاربرد دارد.
    گون گیاهی بوته ای بوده تیغدار است با شکاف در بدنه آن لعاب چسبنده ای خارج و به کتیرا معروف است. از این ماده برای آهار زدن به پارچه و دارویی ملین و مسهل استفاده می شود در درمان زخم ها و تقویت روده و تسکین دردمثانه مفید است.
    مخلصه گیاهی است که سرشاخه های آن اثر دارویی داشته و برطرف کننده ناراحتی های معده التهاب و بواسیر است.
    مستار گیاهی است علفی که از شکوفه و سرشاخه های آن استفاده می شود.از خواص آن کاهش دهنده قند ادرار، رفع تنگی نفس و از مرحم آن در معالجه زنبور و عقرب گزیدگی استفاده می شود.
    هندوانه ابوجهل معروف به حنظل میوه آن مشابه یک لیموی کوچک که بسیار تلخ و سمی است. میوه رسیده آن زرد و رنگی است بعنوان مسهل و درمان بواسیر و روماتیسم مصرف دارویی دارد.
    کمایا آنغوزه تلخ گیاهی است از خانواده چتریان که در طول عمر خود تنها یکبار گل می دهد و از ریشه آن ماده ای متعفن و بسیار بد بو ترشح می گردد که آنغوزه نام دارد ارزش و اهمیت صنعتی و دارویی آن زاید است و به خارج از کشور صادر می شود. در صورت برداشت میزان تولید انغوزه شهرستان تا 80000 کیلو گرم برآورد می شود و درآمدی حدود 653 میلیون تومان عاید مردم خواهد نمود. رویشگاههای مهم انغوزه قاینات دشت آهنگران با 70000 هکتار، دشت چاهک با 40000هکتار، دشت اسفدن با 312000 هکتار، و دشت مهدی اباد با 24000 هکتار می باشد.

      نوشته شده در  Sat 18 Dec 2010ساعت 11:36 AM  توسط معصومه  | 
     

     پوشش گياهي :


    در قاینات 230687 هکتار آن جنگل، 107943 هکتار آن مرتع، 82625 هکتار عاری از پوشش گیاهی می باشد. پوشش گیاهی شهرستان قاینات را می توان در سه دسته تقسیم بندی نمود:
    پوشش گیاهی بیابانی: این نوع پوشش گیاهی یک سوم وسعت شهرستان قاینات را دربرمی گیرد شامل گیاهانی است که توان مقاومت در برابر خشکی هوا و جنس نامساعد خاک را دارند. مجموعه گیاهان شور و نمکزاروشنهای روان مهمترین گیاهانیان تیپ را تشکیل می دهند. عمدا نواحی شرق و جنوب غربی شهرستان از این تیپ را تشکیل می دهند. عمدتا نواحی شرق و جنوب غربی شهرستان از این تیپ می باشند. دیم زارها و حواشی دقها که بسیار فقیرند گیاهان مقاوم به شوری همچون گز شوروشوره، خارشتر خلرگه، اسپند رویش می یابند.
    پوشش گیاهی نیمه بیابانی و کوهپایه ای این تیپ در شمال قاین بخش نیم بلوک را در برمی یگرد. عمر ان کوتاه بوده زیرا با افزاش سریع درجه حرارت زمینها پیش از رسیدن تابستان رطوبت خود را از دست می دهند. از گیاهان خوش خوراک دامی سیه دانه، گل خیارک، سینه کفتر، سوسن، بروموس و فیچ و تاغ عمده ترین پوشش گیاهی این قسمت را تشکیل می دهند.
    پوشش گیاهی کوهستانی مناطق کوهستانی پوش گیاهی آن از نوع استپی درمنه و گون ودر نقاط مرتفع تر از نوع بادام وحشی و بنه می باشد. در هر حال امروزه مراتع به لحاظ کمی و کیفی در حال عقب نشینی و تخریب می باشد و گیاهان خوش خوراک به نوع خشن تبدیل می شوند.
    آنچه مسلم به نظر می رسد قرن نمودن، بذرپاشی، تثبیت شنهای روان، رعایت ظرفیتهای مراتع، بهبود شیوه های جرایی، و کاشت گیاهان مناسب مرتعی است. چون زمان رشد گیاهان نابود می شود باید آگاهی لازم به عشایر و دامداران داده شود تا خود حافظان مراتع باشند. از آنجایی که دامداران داشتن دام بیشتر را نشانه منزلت اجتماعی خویش می دانند این طرز تفکر باعث افزایش روز افزون دام می شود. کوچ عشایر زابل، زاهدان، بیرجند و خواف به منطقه زیر کوه یا گذراز محل نیر باعث نابودی مراتع می گردد فرسایش خاک توسط با دوسیلاب، حضور افاغنه درگذشته، حفر چاههای عمیق و نیمه عمیق، توسعه اراضی زیرکشت و شخم زدن زمین باعث تخریب مراتع گردیده است.

     

      نوشته شده در  Sat 18 Dec 2010ساعت 11:35 AM  توسط معصومه  | 
     سد و بندها:

    از قدیم الایام به دلیل خشکی منطقه و بهره گیری از آبهای سطحی و ذخیره منابع آب زیرزمینی ساخت سد و بند مورد توجه بوده است قدیمی ترین سد منطقه را کتاب تاریخ قاین سد بیهوده دانسته و احتمال می دهد مربوط به دوره صفاریان سال 255 هجری باشد. مهمترین سد وبندهای قاینات به اجمال معرفی می گردد.

    سد حاجی اباد در 83 کیلومتری شرق قاین واقع شده و با شهر حاجی آباد مرکز بخش زیر کوه 2 کیلومتر فاصله دارد. روستای دوست آباد در جوار سد است .این سد بطور مستقیم و غیرمستقیم بر روی روستاهای دوست اباد، حسین ابا و بمرود و شهر حاجی آباد تاثیرگذار می باشد. سد حاجی آباد یک سد خاکی باهسته رسی است که جهت کنترل آب رودخانه حاجی آباد احداث شده است. مطالعات این سد از سال 1371 شورع شد و با عملیات ژئوتکنیک با عمق 200 متر وجود گسله از نوع نرمال محرز گردید و تنگه حاجی اباد مناسب ترین محل تشخیص داده شد.
    این سد با 6/5 میلیون مترمکعب ظرفیت طولش 400 متر عرض آن 8 متر و ارتفاع تاج 31 متر است. این سد در صورت استفاده از الگوهای کشت با بکاربستن توصیه های فنی و تخصصی کشاورزی، می تواند در افزایش درآمدهای زارعین تاثیر بسزایی داشته باشد و مانع از مهاجرت گردد. آنچه ضرورت دارد باید بهره برداری و محدوده و حفظ حریم سد به لحاظ مالکیتی کاملا مشخص گردد.
    سد داشگران در نزدیک روستای اردکول و در 18 کیلوئمتری جنوب حاجی آباد قرار دارد. این سد از نوع خاکی با هسته رسی و دارای صافی شنی است. طول آن ح دود 100 متر و عرض آن 40 متر و ارتفاع آن 10 متر می باشد. گسل 20 اردیبهشت 76 از 4 کیلومتری غرب سد عبور نموده و حرکت این گسل موجب وارد شدن شتاب زیادی به بدنه سد گردیده و تراکهایی طولی و عرضی در خاک های بدنه و هم در هسته رسی ایجاد نموده است.
    سد رحیم اباد در جوار روستای رحیم آباد و در فاصله 5/3 کیلومتری جنوب سد داشگران واقع است. این سد از نوع سنگریزه ای بوده که 120 متر طول و عرض تاج آن 2/5 متر وارتفاع تقریبی 15 متر می باشد . این سد در زمان زلزله خالی بوده و گسل از 5/4 کیلومتری غرب سد عبور نموده و ترکهای برروی تاج سد ایجاد شده است.   
    بند آبیز در نزدیکی روستای آبیز احداث شده و مقدار آب استحصالی 8/0 میلیون مترمکعب و مساحت اراضی آن 80 هکتار و ارتفاع سد 5/17 متر و طول تاج آن 4/2 مترو عرض تاج 5 متر و هزینه اعتباری 29 میلیون ریال بوده است.
    سد بیهود احتمالا در زمان صفاریان بر روی رود موبیان یا میان بیاض احدثا گردیده و در زمان شوکت الملک، امیر قاین مرمت وبازسازی شد. مصالح ساختمانی سد قدیمی از آجر و ساروج بوده و در سال 1364 عملیات اجرایی سد بتونی جدید در محل سد قیم آغاز و در سال 1369 به بهره برداری رسید این سد ارتفاع نهایی آن 23 متر طول تاج 100 متر وطول کف آن 97 متر با گنجایش 5/4 میلیون متر مکعب می باشد. 400 هکتار از اراضی دشت نیمبلوک را آبیاری می کند.در کنار سد کانال آبرسانی به طول 5/9 کیلومتر جهت انتقال 200 لیتر در ثانیه احداث گردیده است. این سد نقش بسزایی در تغذیه سفره های اب زیرزمینی داشته است.

     محيط زيست:

    حفاظت محیط زیست که نسل امروز و نسلهای بعد باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشد وظیفه عمومی تلقی می گردد از این رو فعالیتهای اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست یا تخریب غیرقابل جبران آن ملازمه پیدا کند ممنوع است.
    حفاظت از محیط زیست در جامعه ما که د معرض خطر نابودی قرار گرفته وظیفه انسانی تک تک ماست که از هر راه ممکن جلوی آلودگی بیشتر هوا را که ضروری ترین ناز موجودات زنده است بگیریم.
    انسان خویشاوند طبیعت است شکافتن دانه و شکفتن غنچه ها جوشش جویباران و رویش گیاهان نوازش حیات بخش نسیم، کوچ پرندگان مهاجر، جلوه های زیبائی از تحول در طبیعت است که انسان را به تدبر و تفکر و اعجاب وا می دارد. در نگاه آبی آسمان و بر دامن مهربان زمین، اسراری نهفته است که روح کنجکاو و جستجوگر انسان به تامل فرا می خواند. غنچه و گل زیباترین نقش طبیعت و آسمانی ترین هدیه زمین به انسان است اگر گل نبود شاید کمتر می شد فضای زیبائی را درک و حس کرد جلوه دشت، و قار کوهستان، نزول باران، صرافت آفتاب و  امروزه که مظاهر زندگی صنعتی و تمدن بی روح، همچون مرضی مزمن در کالبد خسته انسان معاصر ریشه دوانده است و عرصه های رشد و بالندگی را بر جسم و روح آدمی تنگ نموده گشت وگذار بر دامن مهربان طبیعت و بهره مندی از زبائی های سرشار شیرین ترین آرزوی انسان شهرنشین در عصر ماشین و صنعت است.
    متاسفانه سالیانه میلیاردها کیلوگرم زباله به دریا ریخته می شود و هر سال 6 میلیون هکتار از اراضی مرتعی به زمینهای لم یزرع تبدیل می شود.
    کارشناسان دوستدار طبیعت گزارش می دهند که 1088 گونه از گونه زیستی از موجودات زنده جهان در شرف نابودی است. هر هکتار جنگل سالانه 5/2 تن اکسیژن تولید می کند ولی سود جویان سالیانه 400 هزار هکتار جنگل را تخریب می نمایند. رها شدن میلیون تن گاز CO2 در اثر مصرف بی رویه سوختهای فسیلی هوای کره زمین با پدیده گلخانه ای روبرو است که تهدید دی برای بقای بشر به شمار می رود.

      نوشته شده در  Sat 18 Dec 2010ساعت 11:34 AM  توسط معصومه  | 
    آب و هوا:

    حضرت علی (ع) در کتاب روضات الجنات آب و هوای قهستان را خشک بیان فرموده اند:
    لم تغلب علیها رطوبته کرطوبه طبرستان و لم یستول علیها یبوسته کیبوسته قهستان ولم یکتنفها بروده کبروده خوارزم و ترکستان ولم یعتوره حراره کحراره عمان الی مکران.
    (اصفهان نه بدان رطوبت است که طبرستان است و نه بدان خشکی است که قهستان را و نه بدان سردی است که خوارزم و ترکستان را و نه بدان گرمی است که عمان تا ولایت مکران راست)
    ابن حوقول در قرن چهارم (هـ ق) قاین را یکی از نواحی سردسیری می داند.
    شهر قاین در استان خراسان جنوبی و در عرض جغرافیایی 33 درجه 43 دقیقه و طول جغرافیایی 59 درجه 11 دقیقه قرار گرفته است. ارتفاع این شهر از سطح دریا 1440 متر می باشد. آب و هوای قاین به شدت تاثیرپذیر از ارتفاعات رشته کوههایی است که در مجاور این شهر کشیده شده است. شرایط قرارگیری شهر قاین طوری است که در اوایل تغییر فصل سرد به عهوان سردترین نقطه ایران اعلام می گردد. به طور کلی تابستانی طولانی و زمستانی سرد از خصوصیات این منطقه می باشد.
    تابش خورشید نسبتا زیاد و در بسیاری از روزهای سال هوا صاف و آفتابی است. مقدار تاش خورشید به طور متوسط 180 کیلو کالری در هر سانتیمتر مربع در سال است (9 کیلو کالری بر سانتیمتر مربع در ماه دسامبر، 25 کیلوکالری بر سانتیمتر مربع در ماه ژوئن)
    در روش کوپن این منطقه جزو مناطق سردسیر محسوب می گردد. تابش آفتاب در تابستان این منطقه زاید و در زمستان بسیار کم است از این رو زمستانها سرد و سخت می باشد. مقدار بارندگی در تابستان به صفر می رسد . فصل بارندگی در قاین از ابان ماه آغاز و تا خرداد ادامه پیدا می یابد.نزولات جوی زمستان در ارتفاعات اکثرا به صورت برف می باشد.دروه فصلی بارندگی قاین دارای حداکثری در زمستان با 59 درصد بارندگی سالانه می باشد. متوسط بارش سالیانه قاینات 180 میلی متر بوده و پربارانترین شهرستان استان می باشد. تغییرات درجه حرارت چه به لحاظ زمانی و چه به لحاظ مکانی در قاین زیاد است. سردترین و گرمترین ماه سال به ترتیب بهمن و مرداد می باشددامنه تغییرات متوسط درجه حرارت ماهانه در طول سال 5/23 درجه سانتیگراد است. حداکثر و حداقل مطلق به ترتیب 41 و 28/ درجه سانتیگراد بوده است. حداکثر متوسط رطوبت نسبی در ماه (بهمن ماه) با 65 درصد و حداقل آن در ماه ژوئن (تیرماه) 35 درصد است.
    ایستگاه هواشناسی قاین بطور متوسط در طول دوره آماری خود دارای 95 روز یخبندان میباشد که بیشترین روزهای یخبندان مربوط به ماه ژانویه (دی) است. عبور از آستانه حرارتی صفر درجه سانتیگراد بطور متوسط از اواخر اسنفد آغاز می وشد و عملا شروع گرما در این ناحیه دیرتر از دیگر مناطق خراسان جنوبی بوده و شروع سرما نیز در منطقه قاین زودتر اتفاق می افتد.
    باد غالب این منطقه شرقی می باشد. باد غربی 3 ماه و باد شمال شرقی یک ماه از سال را به خود اختصاص داده اند. آرامترین ماه از نظر وزش باشد ماههای آذر و دی می باشد. باد درجه دوم این منطقه باد غربی می باشد که در ماههای دی، بهمن، اردیبهشت مهر و آذر می وزد حداکثر سرعت باد غربی 19 متر بر ثانیه اندازه گیری شده است مجموع ساعات آفتابی محاسبه شده 3342 ساعت در سال که دارای حداکثری در ماه جولای معادل 5/363 می باشد تغییرات زاویه تابش خورشید در روز اول دی ماه و اول تیرماه با توجه به موقعیت قاین بترتیب 33 و 80 درجه خواهد بود که برای یک دیوار جنوبی با ارتفاع 3 متر معادل 06/1 و 24/9 متر عرض سایه آن خواهد بود. بنابراین در ظهر اولی دیماه زاویه موقعیت خورشید 33 درجه و عرض سایه دیوار 3 متری برابر 24/9 متر است. در ظهر اول تیرماه این زاویه برابر 80 درجه و عرض سایه دیوار جنوبی با ارتفاع 3 متر معادل 06/1 متر است. مقایسه شرایط منطقه با محدوده آسایش از نظر حرارتی در روز ماههای آبان تا اسفند ماه و در شب از اواخر شهریور تا اردیبهشت سال بعد سردتعیین شده است.
    وضعیت حرارتی منحصرا در روز و در ماههای فروردین و اردیبهشت در محدوده آسایش قرار گرفته است و بطور واقعی منحصرا شرایط در این دو ماه مناسب است. بطور کلی مطالعه انجام شده نشان می دهد که در تمامی ماههای سال برای تامین گرمایش و سرما بایستی امکاناتی را در ساختمان طراحی نمود بررسی شرایط حرارتی دو ساعت به دو ساعت قاین نشان داد که خط حرارتی 4- درجه سانتیگراد از پائیز و در ساعات صبح آغاز می گردد. افت حرارت در صبح ها و بعداز ظهرها از فصل گرم به سرد به مراتب بیشتر از فصل سرد به گرم است که این مطلب به علت موقعیت مکانی خاص قاین است که میان ارتفاعات قرار گرفته است و ماههای تیر تاشهریور از ساعت 11 الی 16 ساختمانهای احداثی نیاز به یک دستگاه خنک کننده دارد.

      نوشته شده در  Sat 18 Dec 2010ساعت 11:33 AM  توسط معصومه  | 
     خاكهاي قاينات:

    بخش وسیعی از شهرستان قاینات را خاک های بیابانی و سیروزوم تشکیل می دهد و لیتوسل آهکی در آن به عنوان عنصری غالب خودنمایی می کند. خاک های بیابانی اغلب با رنگ قهوه ای و یا خاکستری در نقاطی که بارندگی سالانه آن کمتر از 125 میلی متر است دیده می شود.
    در منطقه بدلیل آب و هوای خشک بارش کم نقش چندانی در تخریب سنگها و تشکیل خاک نداشته بکله عامل عمده نوسانات حرارت بالا در روز و سردی هوا در شب می باشد.علاوه بر این تاثیر باد در منطقه قابل ملاحظه است در اثر وزش بادمواد همراه با آن ضمن تخریب سنگها سبب تشکیل توده های شن و خاک روان می گردد. با حرکت این توده های شنی زمین های حاصل خیر و آبادی ها در منطقه زیر کوه و پسکوه در معرض نابودی قرار می گیرند.

     

  • خاک های رسوبی درشت بافت

    این رسوبات در مخروط افکنه هاشکل گرفته اند و خاکی حاصلخیر نمی باشند و به علت زیاد بودن سنگریزه و کم بودن ظرفیت نگهداری آب چندان برای زراعت مناسب نیستند تنها بر روی این اراضی می توان درختان بادام کشت نمود.

     

  • خاک های رسوبی ریز بافت

    خاکهایی عمیق با رنگ قهوه ای مایل به زرد با لایه های متناوب از بافت شن و رس بر روی بافتی رسی شنی از ویژگی این خاکها می باشد از جهت کشاورزی این نوع خاک حاصلخیز و بخاطر کم بودن میزان شوری برای زراعتهایی نظی رجو، گندم، چغندر قند و درختان میوه مناسب می باشد.

     

  • خاک های شور

    رنگشان قوه ای مایل به زرد توام با شوری زیاد از ویژگی آنها می باش. این نوع خاک ها در اراضی پست محلی که اب تا سطح زمین بالا می آید دیده می شود.

     

  • خاک های قهوه ای بیابانی

    این نوع خاک ها بصورت خاک نسبتا عمیق (50 سانتیمتر) با رنگ قهوه ای مایل به زرد و بافت رسی شنی سنگریزه دار بر روی شن درشت و سنگریزه با مقداری آهک دیده می شود و برای زراعت محصولاتی چون گندم، چغندرقند و باغات زرشک مناسب است.
    برای اصلاح و تقویت خاک ها نیاز به افزایش مواد آلی از طریق افزودن کود حیوانی و کشت کود سبز و بازگرداندن کاه و بقایای گیاهی به خاک می باشد و برای تقویت خاک توصیه می شود از کود گوگرد جهت اصلاح خاک ها استفاده شود و از کودهای ریز مغزی بصورت محلول پاشی جهت بهبود کیفیت و کمیت محصول استفاده گردد.   این نوع خاک ها بصورت خاک نسبتا عمیق (50 سانتیمتر) با رنگ قهوه ای مایل به زرد و بافت رسی شنی سنگریزه دار بر روی شن درشت و سنگریزه با مقداری آهک دیده می شود و برای زراعت محصولاتی چون گندم، چغندرقند و باغات زرشک مناسب است.

  •   نوشته شده در  Sat 18 Dec 2010ساعت 11:31 AM  توسط معصومه  | 
     شن زارها:

    شن زارها (قومها) (قوم در زبان ترکی به معنی ریگ و شن می باشد)

    بخش عمده جنوب دشت شاهرخت – بارنجگان توسط ماسه وشن های روان پوشیده شده است وسعت این شنزارها حدود 150 هزار هکتار می باشد.
    با توجه به تخریب پوشش گیاهی توسط افاغنه وسعت شن زارها در حال افزایش بوده و در سالهای اخیر با اقدامات بیابان زایی تا حدودی از پیش روی ماسه زارها جلوگیری شده است.

    قوم چاه قوری این شنزار در 7 کیلومتری شمال غرب روستاب بارنجگان در فاصله 140 کیلومتری شرق قاین واقع شده است.

    قوم جنگل شنزاری است در فاصله 7 کیلومتری جنوب غربی بارنجگان.

    ریگ مبرود شنزاری است در 5 کیلومتری شمال بم ورد و در 97 کیلومتری شرق قاین.

    قو چشمه بید شنزاری در 3 کیلومتری شمال چاه الله داده از دور افتاده ترین روستاهای زیر کوه می باشد و تا قاین 150 کیلومتر فاصله دارد.

    شنزار تل مورچه این شنزار در 10 کیلومتری شمال غرب چاه الله داد واقع است.

    ریگ اسپی شنزاری است در 9 کیلومتری غرب چاه الله داد.

    ریگ تمباره شنزاری است در جنوب چاه شط از منطقه زیر کوه که در فاصله 125 کیلومتری شمال شرق قاین واقع است.

    قو ملکی شنزاری است در جنوب شرق قاین در نزدیکی روستای ملکی زیر کوه

    ریگ سفید شنزاری است که در فاصله یک کیلومتری شمال روستای معصوم آباد قرار دارد.

     ارتفاعات:

    44 درصد وسعت این شهرستان را کوهها در برگرفته و دهها کوه بالای 2000 متری دارد. بدنی جهت از گذشته دور قاینات بخشی از قهستان بزرگ بوده که نام قهستان برگرفته از کهستان یاکوهستان می باشد.تغییر نام کوهستان به قهستان و کاین به قاین توسط اعراب صورت گرفت وجود چنینارتفاعاتی باعث شرایط مساعد اقلیمی گردیده و قاینات را برخوردار از آب و هوای نمیه بیابانی نموده است.
    درغرب شهرستان رشته کوه قهستان با جهت شمال غرب به جنوب شرق امتداد یافته و سیاه کوه با 2857 متر بعنوان بام خراسان جنوب یدر غرب بیناباج می باشد. در منطقه زیرکوه رشته کوه شاسکوه، آهنگران با جهت شمالی- جنوبی کشیده شده و همچون دیواره ای طبیعی باعث جدایی زیرکوه و ایجاد ناحیه ای مستقل گردیده ودر طی تاریخ به چنین نامی اشتهار داشته بهر صورت این تقسیم بندی سیاسی بجا بوده و توانسته نظام همگون بین جوامع روستایی و عشایری منطقه ایجاد نماید.
    بخش اعظم منطقه زهان را کوهستان فراگرفته است تنها در منطقه شمال شرق محدوده ای که در دشت اسفدن واقع شده تیپ دشتی دارد.
    در منطقه زیر کوه، دهنه ها و گردنه هایی واقعند که مهمترین آنها عبارتند از:
    دهنه زهان، پایهان، افین، سیچ که از کوههای مرکزی عبور و راه بیرجند و درخش در آن واقع و پشتکوه را به زیرکوه متصل می کند و رودافین از آن عبور و از نقاط حساس واستراتژیک منطقه محسوب می شود.

     

  • کوههای بخش زهان

    کوه اشتقاقویی با ارتفاع 1935 متر سرچشمه رودخانه آب سردبوده و در غرب روستای سیستانک قرار دارد.
    کوه اقاویل با ارتفاع 2189 متری سرچشمه رودهای افین، علی آباد، و مولید بوده و در شمال روستای پردون واقع است.
    کوه پاوک این کوه با ارتفاع 1945 متر سرچشمه رود رباط بوده ودر شرق روستای ورزگ واقع است.
    کوه پر هندوستان با ارتفاع 1852 متری در جنوب روستای دهنه زهان و در جنوب غربی دق بالا واقع است.
    کوه پشت چای برقو کوهسیت با ارتفاع حدود 1405 متری در شرق روستای خونیک پائین که رودخانه شور از دامنه غربی آن می گذرد.
    کوه پشوش با ارتفاع 1905 متر در شمال روستای خونیک پائین واقع و رودخانه شور از دامنه شرقی آن می گذرد.
    کوه چشمه ضربی با ارتفاع حدود 1950 متری سرچشمه رودهای آب سرد و کلاته احمد می باشد و در شمال روستای عباس اباد قرار دارد. دهستان زهان در دامنه شمالی و دهستان شاخنات در دامنه جنوب یاین کوه قرار دارد. این وه همراه با کوه منوری و چنگ خدا رشته کوهی را به طول 23 کیلومتر و عرض 6 کیلومتر تشکیل می دهند و بلندتری قله آنها کوه متوری به ارتفاع 2202 متر است.
    کوه چنگ خدا با ارتفاعحدود 1725 متر در شمال غربی روستای افین واقع است.
    کوه سیاه با ارتفاع حدود 1850 متر و سرچشمه کال زهان و رود رباط بوده ودر غرب روستای سینیدر قرار دارد.
    کوه کمر کلو باارتفاع حدود 2005 متری در غرب روستای ورزگ قرار دارد.
    کوه گریانه با ارافع حدود 22728 متر در جنوب روستای پیشبر قرار داشته و طول این کوه 25 کیلومتر و عرض متوسط آن حدود 10 کیلومتر است و دشت گریانه در میان آن جای دارد. روستاهای پردان، پیشبر، بقال وعلی آباد در دامنه شمالی و روستاهای باغستان زهان و جان احمددر دامنه غربی آن و روستای مغیلان در دامنه جنوبی آن قرار دارند.

     

  • مهمترین ارتفاعات بخش نیمبلوک

    مهمترین ارتفاعات بخش نیم بلوک رشته کوه غربی آنست که دنباله کوههای کاخک و فردوس می باشد و با اسامی مختلف برگرفته از ابادیهای واقع در دره های آن نامگذاری شده است. این رشته کوه از غرب به جنوب شرقی کشیده شده و در نهایت به کوههای قاین متصل .
    کوه آینه در 55 کیلومتر شمال غربی قاین در ارتفاع 2430 متری سطح دریا قرار گرتفه و سرچشمه کال سرخ بوده ودر جنوب رسوتای علی زنگی واقع سات.
    کوه سفید با ارتفاع 2079 متر در غرب روستای آچونی قرار دارد.
    کوه سیاه کوه با ارتفاع 2519 مت ردر جنوب غربی روستای خوگ واقع است.
    کوه گلگون با ارتفاع حدود 2150 تری و سرچشمه رود ترشاب بوده ودر جنوب رسوتای میاندشت می باشد.
    کوه کمر علی پلنگ با ارتفاع حدود 2250 متری در جنوب غربی شهر خضری می باشد.
    کوه کمر گود با ارتفاع حدود 2050 مرتی در جنوب شهر نیم بلوک قرار دارد.

     

  • مهمترین ارتفاعات بخش مرکزی

    کوه آبیدار این کوه در 20 کیلومتری غرب قاین در ارتفاع حدود 2210 متر غرب روستای ورنجان واقع است و روستاهای نیک، چاده و سراب از دهستان آفریزدر دامنه غربی و روستاهای انجول، خونیک و ورنجان از دهستان های حومه قاین در دامنه شرقی این کوه واقع شده است و بزرگراه قاین – بیرجند از دامنه شرقی این کوه می گذرد.
    کوه امام جعفری این کوه در 10 کیلومتری جنوب شرقی قاین با ارتفاع 2050 متر در جنوب روستای مهمویی قرار دارد.
    کوه انجیری در 28 کیلومتری جوب قاین با ارتفاع 2145 متر در شمال روستای روم می باشد و رود گرگنج از آن سرچشمه می گیرد.
    کوه اندریک در 20 کیلومتری غرب قاین با ارتفاع 2388 متر سرچشمه وردموبیان بوده و در غرب روستای اندریک است. طول آن 12 و عرضش 4 کیلومتر می باشد.
    کوه ابوذر باارتفاع 2005 مت ردر 3 کیلومتری جنوب شرقی قاین می باشد.
    کوه چقوکی این کوه در 15 کیلومتری شمال شرق قاین و در ارتفاع حدود 1730 متر و در شمال روستای اسفشاد واقع است.
    کوه کمر دزدکی با ارتفاع حدود 1330 متر سرچشمه کال تلخاب بوده و در شمال روستای فرخی واقع است.
    کوه پشت شار کوهیست با ارتفاع 1505 متر در شرق روستای فرخی و در شمال گدار روبرارک شمال دق بالا قرار دارد.
    کوه چکو با ارتفاع 1900 متر در شمال روستای خونیک است.
    کوه زول در 12 کیلومتری غرب قاین و در ارتفاع 2361 متر، جنوب غربی روستای زول قرار دارد.
    کوه سرتخت در ارتفاع حدود 1950 متر قرار داشته و سرچشمه کال چاهرود بوده ودر جنوب غربی خرابه های بزناباد می باشد.
    کوه سرگل در 25 کیلومتری غرب قاین با ارتفاع حدود 2150 متر سرچشمه رودهای تگ خنک، تگ آب چاه زرد و رود دهنه بوده و در جنوب روستای چدان قرار دارد.
    کوه سیاه در 30 کیلومتری غرب قاین با ارتفاع 2463 متر سرچشمه سرخیچ بوده و در غرب روستای خونیک است.
    کوه سیاهو در 12 کیلومتری غرب قاین با ارتفاع حدود 2330 متر در غرب روستای زول قرار دارد.
    کوه سیدآباد در 18 کیلومتری شمال غرب قاین با ارتفاع 1914 متر سرچشمه کال کندولی و در جنوب روستای حاجی اباد نوغاب است.غرب آن بزرگراه گناباد به قاین است و دهستان مهیار در دامنه شرقی و دهستان حومه قاین، در دامنه جنوبی و دهستان نیم بلوک در دامنه شمالی این کوه قرار دارد.
    کوه کمر آوش با ارتفاع حدد 1720 متر در 17 کیلومتر شمال قاین است.
    کوه کمر اژدها با ارتفاع حدود 2420 متر در غرب روستای بیهود قرار دارد.
    کوه کمر شاهی با ارتفاع حدود 2120 متر در شمال روستای بیهود واقع است.
    کوه کمر لبفتی با ارتفاع حدود 2260 متر در غب روستای بیهود است.
    کوه کمر مه در 30 کیلومتری غرب  قاین با ارتفاع حدد 2503 متر در غرب روستای باراز است.
    کوه مزار با ارتفاع حدود 2020 متر در 13 کیلومتر غرب قاین و سرچشمه رود دهنه می باد.
    کوه موخی با ارتفاع حدود 2230 متر در جنوب شرقی روستای تبلان است.
    کوه سنجد تک در دهستان مهیار با ارتفاع حدود 2240 متر در غرب روستا کلی واقع است.
    کوه واراز در 30 کیلومتری غرب قاین با ارتفاع 2619 متر در جوار روستای باراز، سرچشمه شور رود است. این کوه دهستانهای پیشکوه و پسکوه را از هم جدا می کند. روستاهای گوراب و کرچ از دهستان پسکوه در دامنه غربی و روستای باراز، کره، سفتوک و خنجوک از دهستان حومه قاین در دامنه های شرقی آن قرار دارند به آن کوه باراز نیز می گویند.
    کوه ورزق این کوه در 25 کیلومتری شرق قاین با ارتفاع حدود 2363 متر در غرب روستای ورزق می باشد.

  • مهمترين كوههاي بخش سده

    کوه قومنجان با ارتفاع حدود 1530 متر در جنوب روستای قومنجان است.
    کوه کرچ با ارتفاع حدود 2510 متر در شمال روستای کرچ واقع است.
    کوه کمرپیرمرد با ارتفاع حدود 1905 متر د رغرب روستای شوشود قرار دارد.
    کوه کمیران با ارتفاع حدود 1629 متر در شرق روستای کمیران واقع است.
    کوه ریگ دراز با ارتفاع حدود 1510 متر در شمال شرقی روستای حاجی ناج می باد.
    کوه مزار با ارتفاع حدود 1583 متر در جنوب روستای آفریز واقع است.
    کوه مسعودی با ارتفاع حدود 2110 متر سرچشمه رود سنگ سیاه بوده و در جنوب روستای نوغاب پسکوه واقع است.

  • مهمترین ارتفاعات بخش زیرکوه

    رشته کوه شاسکوه این رشته کوه با تراکم نسبتا زیاد در سمت شمال غرب منطقه زیر کوه با روند شمال غربی، جنوب شرقی از روستای کریزان شورع و تا تنگه حاجی آباد امتداد می یابد. بلندترین نقطه این رشته قله شاهاز با 2823 متر می باشد.روستاهای کریزان ، نیار، استند، فندخت، بهناباد، بیدخت، اسفاد، میرآباد، آبیز، چناران، نوده ، وند، آبمهان، در کوهپایه های شرقی آن و روستاهای تیگاب، کلاته شیخ علی در دامنه غربی آن استقرار یافته اند. این رشته و به خط الراس آن آبریز دشت اسفندن را از دشت شاهرخت جدا میکند.
    رشته كوه آهنگران این رشته کوه از دهانه تنگه حاجی آباد شروع و تا تنگه آهنگران ادامه داشته هر چه از غرب به جنوب شرق پیش رویم از تراکم کوهها کاسته می شود. کوه سه پستان، کوه آهنگران، کوه کاز کان، کوه اردکول و کوه گزیک در این رشته ارتفاعات واقعند.بلندترین قله این رشته کوه سه پستان با 2731 مت رمی باشد. مقدار شیب از بلندترین نقطه قله تا دق پتر گان در حدود 42 کیلومتر 10 درصد است. این ارتفاعات منابع آبی بسیار خوبی بوده و قنوات پرآبی را ایجاد نموده اند. به برکت این ارتفاعات بلند روستاهای تاج کوه، بقرایی ، حسن آباد، حسین اباد تاجوه و حسین آباد خانم، آهنگران، جیم آباد، رحیم آباد، اردکول، محمد آباد بر دامنه ها و کوهپایه های آن شکل گرفته اند.
    این رشته کوه به طول 30 کیلومتر و عرض 12 کیلومتر دهستان زیرکوه را از دهستانهای زهان و شاخنات د رمیان جدامی کند. از این کوهستان رود شوشک، رود رباط، گزرود، رود لونک، رودگزخت، رود گرماب، رود جرف و رود تگ کوه سفیدک سرچشمه می گیرد.
    رشته کوه گزخت این رشته کوه با تراکم زیاد از دره آهنگران شروع شده و آبادیهای دارج علیا، سفلی و کرت آباد در دامنه آن قرار گرفته اند. بر مسیر رود زخت سدی ایجاد شده و آب از آن طریق انال بتونی به مزارع انتقال می یابد.
    کوه آهنی ارتفاع آن حدود 1920 متر و در غرب روستای استند واقع است.
    کوه آبیز در ارتفاع حدود 2730 متری و د رغرب روستای آبیز قرار دارد.
    کوه گشکوه این کوه در دهستان شاسکوه، با ارتفاع حدد 1120 متر در شرق حوض بند خزان کوه کوریکان در دهستان زیر کوه با ارتفاع  حدود 911 متر در مرز ایران و افغانستان است.
    کهنه كوه در دهستان شاسکوه با ارتفاع حدود 1220 متر در شمال روستای گرماب می باشد.
    زردآلو کوه در دهستان زیرکوه با ارتفاع حدود 2450 متر سرچشمه رودکرگسار بوده  و در شرق روستای کلاته بیگ قرار دارد.
    کوه سه پستان در دهتسان زیرکوه با ارتفاع 2731 متر سرچشمه رودهای لونک، گزخت و گرماب بوده و در غرب روستای گزخت قرار دارد.
    کوه خواجه در دهستان زیر کوه با ارتفاع 1123 متر در شمال شرقی روستای تجنود است.
    کوه پل سیاه در دهستان شاسکوه با ارتفاع حدود 1720 متر در غرب چاه دو حوض است.
    میلاکوه در دهستان شاسکوه سرچشمه کال بیدخت و کال تیغاب بوده ودر غرب روستای بهنا باد قرار دارد.
    کوه شکسته در دهستان شاسکوه با ارتفاع حدود 1850 متر سرچشمه رود کریزان بوده و در شمال روستای تیگاب می باشد.
    کوه خواجه با ارتفاع 1123 متر در جوار روستای همت اباد خواجه قرار گرفته و به موازات رشته کوه گزختامتداد می یابد. قنات همت آباد آبش زیاد بوده که با مساعدت جهاد سازندگی لوله کشی گردید و اب آن از درون ماسه  ها خارج و باغ ومزرعه ای سرسبز در میان ماسه زارها ایجادو عشایر در کنار دامداری به کاشت علوفه دامی و باغستان اقدام نموده اند.
    کوه چاپایاب در شمال منطقه زیر کوه قرار داشته و روستاهای چاه پایاب و چاه شط ونهور در دامنه غربی آن واقعند. در اینجا عشایر بار فروش اسکان داشته که از منطقه بار فروش (باب فعلی) به این محل اجبارا کوچ نموده اند.
    کوه بمرود دنباله کوه چاپایاب بوده که آبادیهای چاه پایاب، بمرود، شاهرخت و بارنجگان در فاصل نه چندان دور از آن استقرار دارند بلندترین نقطه ارتفاعی آن 1564 متر می باشد.
    از مهمترین اراضی هموار بخش زیر کوه، دشت شاهرخت – چشمه بید است که دق پترگان را در برگرفته و شامل آبریز رودهای حاجی اباد، آهنگران تجنود، شوشک، لونک، گزخت، گرماب، گرتیغ، کال اسفاد بوده و این دق با 590 متر گودترین نقطه شهرستان و استان خراسان جنوبی می باشد.
    در بخش مرزی از پاسگاه کوریکان در جنوب تا چشمه سیرخوند در شمال پستی و بلندی زیادی دیده نمی باشد. بطوریکه از جنوب تا کبوده تپه ماهورهای کم ارتفاع و از کبوده تا شمال شرق زیر کوه سراسر نوار مرز نسبتا هموار و ارتفاع متوسطی حدود 700 تا 720 متر دارد.

  •   نوشته شده در  Sat 18 Dec 2010ساعت 11:31 AM  توسط معصومه  | 
     دق ها:

  • دق پترگان

    دق پترگان با 5/212 کیلومتر مربع وسعت در طول جغرافیایی 60 درجه و 30 دقیقه الی 60 درجه و 56 دقیقه شرقی و در عرض 33 درجه و 10 دقیقه الی 33 درجه و 30 دقیقه عرض شمالی و در شرق زیرکوه در منطقه مرزی واقع شده و از قاین 135 کیلومتری فاصله دارد.
    این دق جزو حوضه های داخلی نئوژن بوده و در محدوده آن سنگهای اولترا بازیک دیده می شود. دق پترگان زهکش شبکه های سطحی منطقه بوده و بخش عمده آن در خاک ایران است. پوشش گیاهی آن بصورت پراکنده از نوع تاغ وگز می باشد که در اثر حرکت ماسه های بادی تپه های کوچکی در پای این بوته ازرها تشکیل شده است. بعلت بالا بودن سطح ایستابی آب در این دق، تبخیر آن بسیار زیاد بوده و سطح وسیعی از نمکزار بر روی زمین دیده می شود. چون سطح اب بالا می باشد چاههای دستی در عمق کم به آب رسیده و جهت دامداری مورد استفاده می باشد. لیکن آب آنها شور و نامناسب است. درمواقع بارندگی سطح این دق از گل بسیار چسبناکی پوشیده می شود که تردد در ان عملا غیرممکن می گردد. قسمتهای میانی ایندق  حالت باتلاقی داشته و سطح آب زیرزمینی در آن به صفر می رسد در برنامه ریزیها واجرای پروژه هاو توسعه دریاچه پترگان باید به بالا آمدن آب در فصول بارندگی توجه داشت که فعلا پاسگاههای پترگان، گردکرق و روستای حاجی آبادحقداد و معصوم اباد و محور ارتباطی یزدان در معرض تهدید آب و رسوب گذاری واقعند و باید تا شعاع 7کیلومتر از اجرای پروژه خودداری شود.

     

  • دق محمد آباد

    دق محمد آباد در 82 کیلومتری جنوب غربی قاین و دق اسفندن در 70 کیلومتری شرق قاین است

     

  • دق مار زنگي

    دق مارزنگی این دق در 5 کیلومتری جنوب غربی روستای کبوده قرار دارد

  • دریاچه نمک زار

    این دریاچه در منتهی الیه شمال شرق منطقه زیرکوه واقع شده که بخش عمده آناز سمت شرق بدرون افغانستان امتداد می یابد. موقعیت آندر 60 درجه و 30 دقیقه تا 60 درجه و 40 دقیقه طول شرقی و 33 درجه و 47 دقیقه و 34 درجه و 3 دقیقه عرض شمالی واقع می شود.
    این نمکزار آبریز کال سیرخند، کال چاه تلخ وکال زلزله، کال پنج چاهی وکال چاه قوری می باشد. این گودال بسیار مسطح بوده و به دریاچه نمکزار موسوم است. علاوه بر این دریاچه نمکزارهای کوچک دیگری در منطقه پراکنده می باشد که بزرگترین آنها دق زرد در جنوب غرب چاه سرگدار است در فصل سیلابی پر آب شده و سایر فصول می خشکند.

  •   نوشته شده در  Sat 18 Dec 2010ساعت 11:30 AM  توسط معصومه  | 
     
      POWERED BY BLOGFA.COM